O autorze
Z zamiłowania i powołania mama nastoletniej Córki. Z wykształcenia prawnik. Sercem oddana prawom dzieci i postrzeganiu przez nich świata. W duszy pobrzmiewa pisarka i dziennikarka. Prowadziła blog, publikowała artykuły w Studio Opinii.

Mam prawa, nie tylko obowiązki

http://serwisy.gazetaprawna.pl
Jeśli kogokolwiek spytamy „Jakie masz obowiązki?” to bez wahania każdy z nas zacznie wymieniać całą, niekończącą się ich listę. Lecz jeśli postawimy pytanie „Jakie masz prawa?”, przez chwilę nastąpi moment milczenia i zastanowienia. Czy ja w ogóle mam jakieś prawa? I jakie? Niełatwo, tak z biegu na nie odpowiedzieć. A co dopiero w sytuacji, kiedy zadamy je małym dzieciom albo uczniom?

Na lekcjach, wywiadówkach, apelach, zebraniach słyszymy, co uczeń powinien robić. Wiemy o tym doskonale i nasze dzieci również. O swoich obowiązkach są informowane przez dyrekcję szkoły czy grono pedagogiczne na pierwszych lekcjach w danym roku szkolnym. Wiedzą, że muszą się systematycznie uczyć, odrabiać lekcje, dbać o podręczniki, godnie reprezentować szkołę (nawet będąc na wakacjach), z szacunkiem odnosić się do nauczycieli, nie rozmawiać na lekcjach, nie spóźniać się do szkoły, nie wagarować, nie pić, nie palić, nie bić się, nie biegać po korytarzach, nie używać telefonów komórkowych na lekcjach a czasami w szkole, nie hałasować, przestrzegać zasad higieny, dbać o ład, porządek oraz mienie szkolne, własne i innych, starać się uzyskać jak najwyższą ocenę z danego przedmiotu, zachowania i tak dalej. Długa lista obowiązków. Czy uczniowie są również informowani o swoich prawach? Niekoniecznie. To sprawa bardzo indywidualna w danej szkole. O prawach, uprawnieniach, przywilejach, co do zasady, aż tak szczegółowo się nie rozmawia.



Podobne, często nieświadome zachowanie dotyczy także naszych spraw zawodowych, życiowych czy stricte domowych, a nie jedynie instytucji szkoły. Dorośli i dzieci wiedzą jak powinni się zachowywać w miejscach publicznych, pracy, urzędach i co należy np. do ich obowiązków domowych. Mówimy mechanicznie: wynieś, przynieś, pozamiataj, zrób porządek, odrób lekcje, nie kłóć się z siostrą czy bratem, szanuj rodziców i dziadków, wyprowadź psa, wyrzuć śmieci, pozmywaj, ubierz się, spakuj.

Jakie uczniowie mają prawa?

W szkole, uczeń poza obowiązkami posiada także prawa, o których powinien wiedzieć, aby móc je w razie konieczności wyegzekwować. Są one ujęte przede wszystkim w statucie szkoły, który dostępny jest na stronie internetowej danej szkoły. Statut określa obowiązki i prawa ucznia z uwzględnieniem praw zawartych w Konwencji o Prawach Dziecka ONZ, Konstytucji RP, ustawie o systemie oświaty, rozporządzeniach MEN. Mówi o trybie składania skarg w przypadku naruszenia praw ucznia. Statuuje tworzenie samorządu uczniowskiego, wydawanie opinii o programie wychowawczym i programie profilaktyki, rekrutację uczniów, bezpieczeństwo uczniów, uprawnienia ucznia, sposób powiadamiania o terminie i zakresie pisemnych sprawdzianów, zapewnienie opieki i pomocy uczniom, którym potrzebna jest pomoc dydaktyczna bądź materialna. Statut określa rodzaje nagród i kar stosowanych wobec uczniów oraz tryb odwołania się od kary, przypadki skreśleń z listy uczniów, a także sytuacje, w których dyrektor szkoły może wystąpić do kuratora oświaty z wnioskiem o przeniesienie ucznia do innej szkoły.




Rodzice, wychowawca klasy oraz samorząd szkolny są pierwszymi przedstawicielami i obrońcami praw ucznia.

Najważniejsze prawa ucznia, które wynikają z jego podstawowych praw jako człowieka, zostały spisane w Konstytucji RP z 1997 r. i są to w szczególności: prawo do nauki, prawo do wychowania w rodzinie, prawo do wychowania bez przemocy, prawo do informacji, prawo do swobody myśli, sumienia religii, prawo do swobody wypowiedzi.

Natomiast prawa ściśle związane z obowiązkiem szkolnym, wynikają z Ustawy o systemie oświaty z 1991 r. W preambule ustawy czytamy między innymi "Szkoła winna zapewnić każdemu uczniowi warunki niezbędne do jego rozwoju, przygotować go do wypełniania obowiązków rodzinnych i obywatelskich w oparciu o zasady solidarności, demokracji, tolerancji, sprawiedliwości i wolności".

W wymienionej wyżej ustawie, niektóre przepisy odnoszą się wprost do praw ucznia, np:
1. Prawo do zapoznania się z programem nauczania, z jego treścią, celem i stawianymi wymaganiami
2. Prawo do jawnej i umotywowanej oceny postępów w nauce i zachowaniu
3. Prawo do organizacji życia szkolnego, umożliwiające zachowanie właściwych proporcji miedzy wysiłkiem szkolnym a możliwością rozwijania i zaspokajania własnych zainteresowań
4. Prawo redagowania i wydawania gazety szkolnej
5. Prawo organizowania działalności kulturalnej, oświatowej, sportowej oraz rozrywkowej zgodnie z własnymi potrzebami i możliwościami organizacyjnymi, w porozumieniu z dyrektorem;
6. Prawo wyboru nauczyciela pełniącego rolę opiekuna samorządu.

Do tego istnieje prawo do: zapoznania się z wewnątrzszkolnym systemem oceniania i oceny zgodnie z jego założeniami, właściwego zorganizowanego procesu kształcenia, opieki wychowawczej i zapewnienia warunków bezpieczeństwa, życzliwego podmiotowego traktowania w procesie kształcenia i wychowania, odpoczynku w czasie przerw świątecznych i ferii, korzystania z opieki zdrowotnej oraz poradnictwa, terapii pedagogicznej czy psychologicznej, tajności korespondencji oraz tajemnicy życia prywatnego albo rodzinnego czy ochrony swojej własności.



Prawo dotyczące ocen jest sformułowane w ustawie i rozporządzeniach MEN. "Ocenianie ucznia ma na celu informowanie o poziomie jego osiągnięć edukacyjnych i jego zachowaniu oraz postępach w tym zakresie, udzielane pomocy w planowaniu swojego rozwoju, motywowanie ucznia do dalszych postępów w nauce i zachowaniu. Nauczyciele mają obowiązek informowania uczniów o wymaganiach edukacyjnych z zajęć obowiązkowych i dodatkowych zajęć edukacyjnych, o sposobach sprawdzania osiągnięć edukacyjnych o warunkach i trybie uzyskania wyższej niż przewidywana rocznej oceny klasyfikacyjnej z obowiązkowych i dodatkowych zajęć edukacyjnych i oceny z zachowania. Oceny są jawne, uzasadniane przez nauczyciela na wniosek ucznia, kontrolne prace pisemne oraz inna dokumentacja dotycząca oceniania ucznia są udostępniane do wglądu. Informowanie ucznia i jego rodziców o przewidywanych ocenach rocznych z zajęć edukacyjnych i z zachowania, przewidziane jest w terminie i formie określonych w statucie szkoły. Uczeń lub jego rodzice mogą zgłosić zastrzeżenia do dyrektora szkoły dotyczące rocznej oceny z zajęć edukacyjnych i oceny zachowania, jeżeli uznają, że ocena ta została ustalona niezgodnie z przepisami prawa dotyczącymi trybu ustalania tej oceny".



Z tego wynika, że jednak praw jest zdecydowanie więcej niż obowiązków, o czym czasami nie mamy pojęcia. Mam nadzieję, że przytoczenie niektórych tylko z nich uświadomi rodzicom, a w szczególności dzieciom i młodzieży, że w razie naruszenia ich przywilejów uczniowskich czy praw człowieka mamy możliwość obrony ich godności i praw.
Znajdź nas na Znajdź nas na instagramie
Trwa ładowanie komentarzy...